Το επιβεβλημένο άγαλμα
Το άγαλμα του Χάρι Τρούμαν στην Αθήνα δεν αποτελεί απλώς ένα μνημείο, αλλά ένα διαχρονικό σύμβολο πολιτικού διχασμού και ξένης επιβολής. Από την τοποθέτησή του μέχρι σήμερα, έχει συνδεθεί με έντονες λαϊκές αντιδράσεις, ιστορικές μνήμες βίας και αντιιμπεριαλιστικούς αγώνες, αποτυπώνοντας τις σκοτεινές πλευρές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Στην περιοχή της Ρηγίλλης στο κέντρο της Αθήνας, λίγα μέτρα κάτω από το Προεδρικό Μέγαρο, στη συμβολή της Λεωφόρου Βασιλέως Κωνσταντίνου με την Οδό Βασιλέως Γεωργίου Β΄, βρίσκεται η Πλατεία Τρούμαν. Εκεί υπάρχει ένα άγαλμα το οποίο από την μέρα της τοποθέτησης του μέχρι σήμερα κρατάει ζωντανό το αίσθημα του διχασμού και του εκφοβισμού στη μνήμη του ελληνικού λαού. Για κάποιους συμβολίζει την νίκη του ελληνικού αστικού κράτους και την διατήρησή του στην σφαίρα επιρροής της «πολιτισμένης δύσης»· ενώ για άλλους συμβολίζει μίσος, εξορίες, βασανιστήρια, και υποδούλωση της Ελλάδας στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Ο λόγος για το άγαλμα του 33ου προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, Χάρι Τρούμαν.
Η Τοποθέτηση
Ήταν 29 Μαϊου του 1963, μια μέρα μετά την κηδεία του Γρηγόρη Λαμπράκη και ενώ η Αθήνα βρισκόταν σε αναβρασμό λόγο αυτής της βίαιης παρακρατικής δολοφονίας, γινόντουσαν τα αποκαλυπτήρια του συγκεκριμένου αγάλματος. Ενός επιβεβλημένου αγάλματος, αφού η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή αποφάσισε την τοποθέτηση του παρά τις έντονες διαφωνίες της δημοτικής αρχής και τα αρνητικά συναισθήματα που προκαλούσε σε μεγάλο μέρος του ελληνικού λαού. Αισθήματα, τα οποία πηγάζανε από τις βιαιότητες που έχουν συνδεθεί το πρόσωπο αυτό, όπως η πρώτη χρήση των δολοφονικών βομβών Ναπάλμ στα βουνά της Ελλάδας ενάντια σε μαχητές του ΔΣΕ, θωρακίζοντας έτσι την αμερικανική επιβολή στην χώρα μας η οποία διατηρείται μέχρι και σήμερα.
Πρόκειται για ένα έργο του αμερικανοαυστριακού γλύπτη Φίλιξ ντε Γουέλντον, ύψους 3,20μ, κατασκευασμένο από ορείχαλκο και τοποθετημένο πάνω σε μαρμάρινη βάση ύψους 1,85μ. Αποτέλεσε μια δωρεά της ελληνοαμερικανικής οργάνωσης ΑΧΕΠΑ(AHEPA ή American Hellenic Educational and Progressive Association) ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για την οικονομική στήριξη που προσέφεραν οι ΗΠΑ επί της προεδρίας του, στην Ελλάδα, μέσο του «Δόγματος Τρούμαν» και του «Σχεδίου Μάρσαλ» -προγραμμάτων που στήθηκαν για την αποτροπή της σοβιετικής επιρροής στην Ευρώπη- μετατρέποντας βέβαια την Ελλάδα με αυτόν τρόπο σε μία εκ των εναρκτήριων χωρών του Ψυχρού Πολέμου. Να σημειωθεί εδώ πως η ΑΧΕΠΑ είναι γνωστή κατά το παρελθόν για την μεταφορά και πώληση παιδιών σε οικογένειες των ΗΠΑ, τα οποία είχαν παρθεί από ελληνικές οικογένειες -αντάρτικες ή μη- την περίοδο του εμφυλίου πολέμου. «Εις έκφρασιν ευγνωμοσύνης δια το δόγμαν το οποίον διεκήρυξεν ως πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής την 12 Μαρτίου 1947 βοηθήσας ούτω τον Ελληνικόν Λαόν να προασπίση την Ελευθερίαν του και την Εθνικήν του ακεραιότητα εις μίαν κρίσιμον καμπήν της ιστορίας της ανθρωπότητος και διαδηλώσας την προσήλωσιν του Αμερικανικού Λαού εις το ιδεώδες της Ελευθερίας», είναι τα λόγια που χρησιμοποίησε η ΑΧΕΠΑ για την χρηματοδότηση αυτού του έργου.
Το πιο λαομίσητο άγαλμα της Αθήνας
Η πτώση του κατά τη διάρκεια πορείας το 2007
Αναμφίβολα πλέον έχει χαρακτηριστεί ως το πιο μισητό άγαλμα της Αθήνας αφού ο μέσος πολίτης δυσκολεύεται να διακρίνει τα «θετικά» των πράξεων του Τρούμαν, όταν έχει να θυμάται την ρίψη δύο ατομικών βομβών στην Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι, τον πόλεμο στην Κορέα -στον οποίο συμμετείχαν και ελληνικά στρατεύματα- αλλά και τις βιαιότητες στον Γράμμο και στο Βίτσι. Από την αρχή της τοποθέτησής του αγάλματος, έχει δημιουργηθεί ένα έντονο λαϊκό αίτημα για την απομάκρυνση του, το οποίο έχει οδηγήσει σε τρεις βομβιστικές επιθέσεις εναντίον του από το 1970 μέχρι το 1986, με την δεύτερη μάλιστα να έχει θύμα έναν αστυνομικό που προσπάθησε να την αποτρέψει. Αυτό βέβαια, δεν πτόησε καθόλου την στάση του κράτους αφού έσπευσε και τις τρεις φορές να το επισκευάσει και να το επανατοποθετήσει. Το Μάη του 1999 σε συγκεντρώσεις που εξελίσσονταν στην Αθήνα με αφορμή τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ στην Γιουγκοσλαβία, μέλη της ΚΝΕ γκρέμισαν το άγαλμα, τραβώντας το με σχοινιά. Με τον ίδιο τρόπο διαδηλωτές γκρέμισαν εκ νέου το άγαλμα σε αντιιμπεριαλιστικές συγκεντρώσεις το 2006.
Επιχείρηση ρήξης αγάλματος 16 Απριλίου 2018
Τα δύο πιο πρόσφατα περιστατικά ήταν το 2018 και το 2019. Το πρώτο εξελίχθηκε σε αντιπολεμική συγκέντρωση που γινόταν με αφορμή τον κοινό βομβαρδισμό ΗΠΑ, Γαλλίας και Βρετανίας στη Συρία, όταν πλήθος μαθητών και φοιτητών προσπάθησε να ξανά ρίξει το άγαλμα, ανεπιτυχώς αυτή την φορά αφού υπήρξε επέμβαση της αστυνομίας με χημικά και κρότου λάμψης. Το δεύτερο και τελευταίο μέχρι σήμερα ήταν την ημέρα της επίσκεψης του τότε Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μαϊκλ Πομπέο, όπου διαδηλωτές πέταξαν κόκκινες μπογιές στο άγαλμα.
Μετά απο διαμαρτυρία κατά της επίσκεψης του Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών 5 Οκτωβρίου 2019
Είναι λοιπόν προφανές ότι η λαϊκή δυσαρέσκεια που προκαλεί αυτό το μνημείο είναι διαχρονική και θα συνεχίσει να γίνεται στόχος μέχρι κάποια κυβέρνηση να σεβαστεί το αίτημα της πλειοψηφίας και να το απομακρύνει. Ταυτόχρονα όμως, μέσα σε μία εποχή αναβίωσης της πολεμικής βαρβαρότητας με κεντρικό πρωταγωνιστή για άλλη μια φορά τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό, κάθε πράξη επέμβασης στο άγαλμα αυτό σηματοδοτεί το παντοτινό αντιπολεμικό αίσθημα που εκφράζει την πλειοψηφία του ελληνικού λαού.
Πηγές:
