Νίκος Ψαρράς: 33 χρόνια στο σανίδι με την ίδια δημιουργική όρεξη
Κάθε φορά που ξεκινάει μια καινούργια θεατρική δουλειά, ο Νίκος Ψαρράς νιώθει ότι επιστρέφει στο μηδέν. Παρά τα 33 χρόνια του στο σανίδι, η αγωνία της λευκής κόλλας παραμένει η ίδια. Σε μια κουβέντα που είχαμε μαζί του με αφορμή τα επόμενα θεατρικά του σχέδια, ο γνωστός ηθοποιός μίλησε για τη δική του διαδρομή: από το πείσμα των πρώτων σπουδών και το «σχολείο» της Αμερικής, μέχρι την ευθύνη τού να διδάσκεις σήμερα υποκριτική σε νέα παιδιά.
Η απόφαση του να γίνει ηθοποιός πάρθηκε νωρίς, μέσα από τις παραστάσεις και τις χορωδίες στο χωριό του, τον Σοχό Θεσσαλονίκης. «Αισθανόμουν πάντα μια μεγάλη ευφορία κάθε φορά που πήγαινα και σκέφτηκα ότι αυτή την ευφορία θα ήθελα να την έχω καθημερινά», θυμάται.
Η αρχή, ωστόσο, κάθε άλλο παρά εύκολη ήταν. Χρειάστηκε να δώσει εξετάσεις τρεις φορές για να μπει στη Δραματική Σχολή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος (ΚΘΒΕ). Την πρώτη φορά, μάλιστα, η επιτροπή τον απέρριψε με μάλλον ειρωνικά σχόλια, λέγοντάς του ότι είναι ακατάλληλος. Ο ίδιος όμως επέμεινε, μπήκε την τρίτη χρονιά πρώτος και αποφοίτησε αριστούχος. «Από εκείνα τα χρόνια έχω να κρατήσω μια φοβερή χαρά, ένα φοβερό πείσμα δουλειάς και συγκέντρωσης», τονίζει, συμπληρώνοντας πως ακόμα και σήμερα, σε στιγμές κόπωσης, η σκέψη του επιστρέφει σε εκείνη την περίοδο.
Η πρώτη του επαγγελματική εμπειρία ήρθε πριν ακόμα τελειώσει τη σχολή, στους «Δαιμονισμένους» σε σκηνοθεσία του Γιάννη Ιορδανίδη, ενώ αμέσως μετά την αποφοίτησή του βρέθηκε να υποδύεται τον Μερκούτιο στο «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» — έναν απαιτητικό ρόλο που, όπως εξηγεί, δεν θα μπορούσε να βγάλει πέρα αν δεν είχε πάρει τις σωστές βάσεις και την τεχνική (όπως τα μαθήματα σπαθασκίας) από τη σχολή του.
Το «σχολείο» της Αμερικής και η σύγκριση με την Ελλάδα
Ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς του ήταν η Νέα Υόρκη, όπου βρέθηκε με υποτροφία για σπουδές. Η τριβή με το αμερικανικό θέατρο λειτούργησε ως ένα ανεκτίμητο σχολείο, όμως η απόφαση της επιστροφής στην Ελλάδα αποδείχθηκε η σωστή. Συγκρίνοντας το ελληνικό θέατρο με αυτό του εξωτερικού, ο Νίκος Ψαρράς είναι ξεκάθαρος: «Θεωρώ ότι το ελληνικό θέατρο είναι από τα πιο δυνατά παγκοσμίως. Στο εξωτερικό εντυπωσιάζεσαι από την τεχνολογία και τα μέσα. Η ψυχή όμως, που είναι το κέντρο της παράστασης, δεν υστερεί καθόλου εδώ. Έχουμε πάρα πολύ αξιόλογους και δουλευταράδες καλλιτέχνες».
Η δυσκολία του «ζωντανού» σανιδιού
Για τον ίδιο, το θέατρο παραμένει η πιο απαιτητική μορφή έκφρασης λόγω της ζωντανής του φύσης. «Ξεκινάει η παράσταση και δεν έχεις ποτέ την πολυτέλεια να πεις “Cut παιδιά, πάμε άλλη μία”. Ή είσαι ή δεν είσαι καλός, το τρένο έφυγε», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Εξηγεί, μάλιστα, ότι στα κλασικά κείμενα (όπως το αρχαίο δράμα ή ο Σαίξπηρ) η δυσκολία διπλασιάζεται, καθώς ο ηθοποιός καλείται να πάρει έναν έμμετρο, ποιητικό λόγο και να τον κάνει να ακούγεται φυσικός και καθημερινός. Παράλληλα, επισημαίνει τη σημασία του θεάτρου σε περιόδους κρίσης: «Ο κόσμος μέσα σε αυτό το σκοτάδι έχει μεγάλη ανάγκη να συγκινηθεί, να προβληματιστεί, αλλά κυρίως να γελάσει».
Περνώντας τη σκυτάλη στους επόμενους
Ένα ξεχωριστό κομμάτι στη ζωή του αποτελεί πλέον η διδασκαλία. Ως καθηγητής υποκριτικής στο Antenna Media Lab, απολαμβάνει την καθημερινή επαφή με τη νέα γενιά, προσπαθώντας να τους δώσει έναν ξεκάθαρο «μπούσουλα» για το πώς χτίζεται ένας ρόλος μεθοδικά.
«Το να διδάξεις είναι μια άλλη δουλειά», εξηγεί. «Πρέπει να έχεις καταλάβει πολύ καλά τι κάνεις εσύ όταν παίζεις, για να μπορείς να το μεταδώσεις. Είναι πάρα πολύ ωραίο να βλέπεις νέα παιδιά να ρισκάρουν, να τολμούν και να διεκδικούν. Λέω καμιά φορά: “Είμαι βρικόλακας, ρουφάω την ενέργειά τους!”».
Όσο για τη συμβουλή που δίνει στους μαθητές του; Τους προτρέπει να ξεχάσουν τις αυταπάτες της εύκολης προβολής. «Θα τους έλεγα να ξέρουν ότι η φήμη και το χρήμα σπάνια έρχονται και δεν πρέπει να είναι αυτός ο σκοπός τους. Είναι μια υπέροχη δουλειά, που απαιτεί όμως πολύ κόπο, διάβασμα και άσκηση».
Η «απόδραση» στο χειροκρότημα του κοινού
Αυτή την περίοδο, ο Νίκος Ψαρράς προετοιμάζεται για τη δεύτερη σεζόν της παράστασης «Τελευταία έξοδος: Ρίτα Χέιγουορθ» (βασισμένη στο διήγημα του Στίβεν Κινγκ), η οποία πραγματεύεται την ελπίδα και την αντοχή. Το έργο έχει αγαπηθεί πολύ από τον κόσμο, και ο ίδιος μοιράζεται μια έντονη στιγμή από την εμπειρία του στη σκηνή: «Ο θεατής βλέπει έναν άνθρωπο που έχει μπει αδίκως στη φυλακή και περνάει τα πάνδεινα. Στο τέλος της παράστασης, λοιπόν, όταν εγώ δραπετεύω, ο κόσμος από κάτω χειροκροτάει όρθιος και φωνάζει “μπράβο σου, τα κατάφερες!”. Εκεί νιώθεις ότι ταυτίζονται απόλυτα μαζί σου».
Όπως αποκάλυψε, η παράσταση θα συνεχιστεί τον Οκτώβριο με τρεις αλλαγές στο καστ, πράγμα που σημαίνει έναν νέο κύκλο εντατικών προβών μέσα στον Σεπτέμβριο. Παρά την κούραση, η ανταπόκριση του κοινού είναι αυτή που δίνει το κίνητρο για τη συνέχεια.
Το σανίδι ως καταφύγιο
Κλείνοντας τη συζήτηση, ο Νίκος Ψαρράς παραδέχτηκε ότι, παρά τις δυσκολίες και τους εξαντλητικούς ρυθμούς της καθημερινότητας, το θέατρο λειτουργεί γι’ αυτόν ως το απόλυτο καταφύγιο. «Στο θέατρο συμβαίνει κάτι μαγικό. Αφήνεις όλα σου τα προβλήματα στο αμάξι. Όταν μπαίνεις στο κτίριο, έχεις τη δυνατότητα να πεις “γίνομαι κάποιος άλλος”. Μπαίνοντας στον κόσμο ενός άλλου χαρακτήρα, ξεχνάς τον δικό σου. Και αυτό είναι λυτρωτικό».
