Μια ημέρα στο Παγκράτι που δεν ήξερες
Αρκετοί γράφουν για αυτό και για τη μεταστροφή του από τη γειτονιά των βασιλέων και την εγκατάσταση των μεγάλων ηθοποιών της Φίνος Φιλμ στη «φασαίικη εποχή» του σήμερα. Εσύ τι γνωρίζεις για το Παγκράτι; Ας περάσουμε μαζί μία ημέρα στη γειτονιά των παιδικών μου χρόνων.
Το Παγκράτι έχει πλούσια ιστορία, από την αρχαιότητα (ιερό του Παγκράτη, ποταμός Ιλισός) έως τη σύγχρονη εποχή, γεμάτη με τοπικά τοπόσημα όπως πλατείες (Βαρνάβα), παλιά σινεμά, το Άλσος Παγκρατίου (πρώην ζωολογικός κήπος κατά την Κατοχή) και ιστορίες από την Κατοχή και τον Εμφύλιο, που αποτυπώνονται σε βιβλία και μαρτυρίες, αναδεικνύοντας την «ώσμωση γενεών» και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της γειτονιάς.
Ξεκινώντας τη βόλτα μας από τον σταθμό του μετρό Ευαγγελισμός, είσαι μόλις ένα φανάρι μακριά από το λατρεμένο Παγκράτι. Όποιο φανάρι κι αν διασχίσουμε, θα βρεθούμε είτε στο εμβληματικό, φινετσάτο Κολωνάκι, είτε στο πολυδιάστατο Πολεμικό Μουσείο, είτε στη νέα προσθήκη του «φτωχού Παρισιού» – όπως αναφέρεται το Παγκράτι από τους ντόπιους – την Εθνική Πινακοθήκη, στην οδό Βασ. Κωνσταντίνου 50.
Εθνική Πινακοθήκη, National Gallery
Η Εθνική Πινακοθήκη λειτούργησε ως κόσμημα για την περιοχή του Παγκρατίου, καθώς συνέβαλε στο να προσεγγίσει ξανά κόσμο από όλη την Αθήνα αλλά και από την υπόλοιπη Ελλάδα, με κοινό ενδιαφέρον την τέχνη και τον πολιτισμό. Εδώ μπορούμε να θαυμάσουμε τις εκθέσεις που φιλοξενούνται σε κάθε όροφο, με μία πολύ οικονομική τιμή εισιτηρίου, μόλις 10 ευρώ. Ειδικά αυτή την περίοδο φιλοξενεί ιδιαίτερες εκθέσεις, όπως μία πρωτότυπη έκθεση αρχειακής τέχνης και θεσμικής κριτικής, την επετειακή έκθεση για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Παναγιώτη Τέτση, μία μεγάλη αναδρομική έκθεση αφιερωμένη στο έργο του, «Η ζωγραφική στο Ιόνιο: 18ος–19ος αιώνας», καθώς και ενότητες Γλυπτικής και Ιστορικών Προσωπείων, μεταξύ άλλων.
Στη συνέχεια, ανηφορίζοντας την οδό Σπύρου Μερκούρη, στον αριθμό 76, θα συναντήσουμε ένα από τα παλαιότερα ζαχαροπλαστεία της περιοχής, το οποίο στεγάστηκε εκεί το 1920 με σκοπό να συντροφεύει όλες τις στιγμές μας με χειροποίητα γλυκά — κάτι που ακόμη και σήμερα καταφέρνει με τεράστια επιτυχία. Όλα τα παιδικά πάρτι των 90s είχαν μία υπογραφή: Διεθνές Ζαχαροπλαστείο. Από τις παραδοσιακές και all time classic μπόμπες — ναι, αυτούς τους πύργους γεμιστούς με άφθονη μαγιονέζα, ζαμπόν και τυρί ή με τονοσαλάτα, δροσερό αγγούρι και μαρούλι — έως τη σπεσιαλιτέ του με κοτοσαλάτα, αλλά και τις πελώριες τούρτες με φιγούρες αγαπημένων παιδικών ηρώων. Πλέον μπορούμε να καθίσουμε και να απολαύσουμε έναν ζεστό καφέ ή παχύρρευστη, αυθεντική βιεννουά σοκολάτα, συνοδεία ενός μεγάλου κομματιού πίτας ταψιού ή κάποιου γλυκού, αναλόγως τις ορέξεις μας.
Διεθνές , Ζαχαροπλαστείο από το 1920
Φαγητό & Ποτό στον πολυσυζητημένο δρόμο του Παγκρατίου
Κάπου εδώ, όμως, έχει έρθει το μεσημεράκι, επομένως περνάμε απέναντι, στην οδό Αρχελάου. Έναν παρεξηγημένο δρόμο, καθώς πριν από είκοσι χρόνια, όταν έμενα εκεί, ήταν σκοτεινός και άδειος, με ένα μπακάλικο για τα βασικά είδη ανάγκης, την κυρία Γιώτα στο τιμόνι της ραπτομηχανής της να επιδιορθώνει τα ταλαιπωρημένα σχολικά μας ρούχα και τον κύριο Ανδρέα να μας τυλίγει, σε κλάσματα δευτερολέπτου, τα καυτά σουβλάκια μας, γεμισμένα με μπόλικο γύρο, τζατζίκι, ντομάτα και φυσικά κρεμμύδι, ως επιβράβευση της ημέρας επειδή φάγαμε με τις αδερφές μου όλο μας το μεσημεριανό φαγητό. Σήμερα μιλάμε για έναν δρόμο όπου δεν μπορείς να διασχίσεις ούτε το πεζοδρόμιο από την κίνηση του κόσμου. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει πανέμορφος, όπως ξεδιπλώνεται κάτω από τα δέντρα του άλσους. Εδώ μπορούμε να επιλέξουμε ανάμεσα σε δεκάδες καταστήματα εστίασης για το πού θα γευματίσουμε, με επιλογές από σούσι, ζυμαρικά και πίτσα μέχρι burgers και εκλεκτές κοπές κρεάτων. Με προσωπική εγγύηση, όποιο κι αν επιλέξεις, θα γευτείς μία αξέχαστη γαστρονομική εμπειρία.
Ας βγούμε ξανά στην οδό Σπύρου Μερκούρη και ας περπατήσουμε μέσα στο καταπράσινο άλσος, όπου μπορούν να παίξουν ανέμελα και τα παιδιά, για να χωνέψουμε κρατώντας έναν καφέ στο χέρι.
1o Δημοτικό Σχολείο Αθηνών & 103 Νηπιαγωγείο Αθηνών
Το κτίριο που θα συναντήσουμε δεν είναι απλώς ένα σχολείο στο οποίο φοιτήσαμε στα παιδικά μας χρόνια· η ιστορία που κρύβει αποτελεί έναν ζωντανό θρύλο. Πέρα από τις προσωπικότητες που μαθήτευσαν εδώ — όχι, δεν βάζω τον εαυτό μου μέσα — ανάμεσά τους ήταν η Άννα Συνοδινού, η Αλέκα Καρούμπαλου-Βάκη και αργότερα η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ. Το κτίριο, όπου τα τελευταία 50 χρόνια λειτουργεί ως σχολείο, στις αρχές του 1845 ήταν οι «Στάβλοι του Όθωνα» στην Αθήνα. Μετά την έξωση του Όθωνα το 1862, εγκαταλείφθηκε από τη βασιλική οικογένεια. Για πολλά χρόνια λειτούργησε ως φυλακή και, τέλος, ως δημοτικό σχολείο.
Οδοιπορική περιπλάνηση στο καταπράσινο Άλσος
Πάμε όμως να περπατήσουμε στους αρχοντικούς κήπους της βασίλισσας Αμαλίας, που δεν ήταν άλλοι από το πυκνό Άλσος Παγκρατίου. Το 1839, με πρωτοβουλία της βασίλισσας Αμαλίας, ξεκίνησε η διαμόρφωση αυτού του φιλόδοξου έργου, αποτελώντας τον πρώτο διαμορφωμένο δημόσιο χώρο στην Αθήνα, έκτασης 30 στρεμμάτων. Ακόμη και σήμερα, για πολλούς αποτελεί χώρο χαλάρωσης, πρωινής γυμναστικής ή μίας ήσυχης βόλτας για την ανάγνωση του αγαπημένου τους βιβλίου. Πέρα από βασιλείς, έχουν περπατήσει εδώ και σπουδαίοι ηθοποιοί του παλιού ελληνικού κινηματογράφου, ενώ έχουν γυριστεί και αρκετές ταινίες, όπως «Μιας πεντάρας νιάτα», «Για μια τρύπια δραχμή», «Φτωχός αλλά τίμιος» και «Ο τρελός τα ’χει 400».
Ηλιοβασίλεμμα στην συμβολή των οδών Σπύρου Μερκούρη & Ευτυχίδου
Κόβοντας δρόμο μέσα από το άλσος, κατηφορίζουμε την οδό Ερατοσθένους, μία επίσης πολυσύχναστη οδό, καθώς οι «φασαίικες παρέες» βρίσκουν απάγκιο στα εναλλακτικά καφέ και τα ταβερνεία των γύρω στενών. Λίγο πριν βγούμε στη λεωφόρο Βασιλέως Κωνσταντίνου, αντικρίζουμε το Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή.
Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή
Πέρα από τα μοναδικά έργα τέχνης που φιλοξενεί — αυτή την περίοδο την έκθεση «Από τον Monet στον Warhol», αφιερωμένη σε 45 διεθνείς καλλιτέχνες από τον Ιμπρεσιονισμό έως την Pop Art, με έργα των Monet, Picasso, Warhol, Matisse, Kandinsky και άλλων, καθώς και την περιοδική έκθεση «Nouveau réalisme» — προσφέρει και πλήθος δραστηριοτήτων, όπως εκπαιδευτικά παιχνίδια για την τέχνη και θεατρικές παραστάσεις ειδικά διαμορφωμένες για παιδιά. Παράλληλα, λειτουργούν και τμήματα Τάι Τσι Τσουάν, τα οποία προσεγγίζουν την τέχνη μέσα από τις αργές, ρέουσες κινήσεις και τις βαθιές αναπνοές της παραδοσιακής κινεζικής πολεμικής τέχνης.
Αφήνοντας πίσω το μουσείο και περπατώντας λίγα μέτρα πιο κάτω, φτάνουμε στο Καλλιμάρμαρο, ένα πραγματικό θαύμα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Στην αρχαιότητα χρησιμοποιούνταν για την τέλεση μέρους των Παναθηναίων προς τιμήν της θεάς Αθηνάς. Φιλοξένησε τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896 και το 2004 υπήρξε χώρος τοξοβολίας και τερματισμού του Μαραθωνίου.
Παναθηναϊκό Στάδιο, Καλλιμάρμαρο
Τέλος, αποχαιρετούμε το Παγκράτι των ονείρων μας, περνώντας απέναντι στο Ζάππειο, για να οδηγηθούμε στο Σύνταγμα, στο κέντρο των Αθηνών, δίνοντας υπόσχεση πως θα υπάρξουν κι άλλες παγκρατιώτικες περιπλανήσεις.
