Η τέχνη πρέπει να είναι αναπόσπαστο κομμάτι στη ζωή ενός ανθρώπου. Είτε αυτή είναι το θέατρο, είτε ο κινηματογράφος, η ζωγραφική, ή και η γλυπτική για την οποία θα μιλήσουμε και σήμερα. Αν και η Ελλάδα είναι παγκοσμίως γνωστή για τα αγάλματα της από τα αρχαία χρόνια εντούτοις η σχέση των σύγχρονων Ελλήνων με την τέχνη στο δημόσιο χώρο δεν είναι η καλύτερη. Συνήθως τα προσπερνάμε βιαστικά χωρίς να αναγνωρίσουμε την ομορφιά τους και την αξία τους στο χώρο.
Ακόμα χειρότερο είναι το γεγονός ότι πολύ συχνά γίνονται αντικείμενα βανδαλισμού. Ας πάρουμε για παράδειγμα ,τον Ανδριάντα του Χάρι Τρούμαν που έχει υποστεί επανειλημμένως βανδαλισμούς (μπογιές, συνθήματα).Αυτή η απαράδεκτη συμπεριφορά δεν οφείλεται στο ότι είναι απλά αντικείμενα αλλά επειδη συμβολίζουν μνήμη ,εξουσία και ταυτότητα.
Το άγαλμα που επιλέξαμε να παρουσιάσουμε σήμερα είναι ένας άγγελος. Συγκεκριμένα ο Άγγελος του Γεωργίου Βρούτου, που βρίσκεται στο Ζάππειο.
Ο κήπος φιλοξενεί αγάλματα λόγω του ιστορικού και συμβολικού του χαρακτήρα, στο πλαίσιο του οράματος των εθνικών ευεργετών Ευαγγέλη & Κωνσταντή Ζάππα ,προσαρμοσμένο βέβαια στις συνθήκες ,τις ανάγκες και τις προκλήσεις της κάθε εποχής. Έτσι ο χώρος αυτός κρατά ζωντανό ένα κομμάτι της πόλης. Με αποτέλεσμα, να λειτουργεί ως υπαίθρια γλυπτοθήκη ,ενισχύοντας τον εκπαιδευτικό και αισθητικό χαρακτήρα του δημοσίου χώρου.
Λίγα λόγια για τον Γεώργιο Βρούτο
Ένα από τα πολλά γλυπτά της συλλογής του Ζαππείου είναι και ο ”Άγγελος”, του Γεωργίου Βρούτου, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες γλύπτες του 19ου αιώνα. Πολλά έργα του βρίσκονται επίσης σε μουσεια και άλλα μέρη της Αθήνας.
Ο γλύπτης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1843 και σπούδαζε από το 1859 μέχρι το 1864 στη σχολή Καλών Τεχνών υπό τον Γεώργιο Φυτάλη και παράλληλα έλαβε μαθήματα μαρμαροτεχνίας στο εργαστήριο του γνωστού καθηγητή και γλύπτη Ιωάννη Κόσσου. Ακόμη, σπούδασε στη Ρώμη με υποτροφία που του εξασφάλισε η βασίλισσα Όλγα και απέσπασε ανώτερα βραβεία στην Ακαδημία Καλών Τεχνών. Τέλος υπήρξε και καθηγητής γλυπτικής στο Ελληνικό Πολυτεχνείο.
Σύμφωνα με τον μεγάλο συγγραφέα και δημοσιογράφο Γρηγόριο Ξενόπουλο ο Γεώργιος Βρούτος ήταν μία ευγενική φυσιογνωμία , ομιλητικός και με μεγάλη αγάπη για την τέχνη. Πάντα δεχόταν με ανοιχτές αγκάλες τους ανθρώπους που ήθελαν να δουν τα αγάλματα του.
Το μοναδικό του όμως ”παράπονο”ήταν πως η σύγχρονη κοινωνία αδιαφορεί για τα έργα τέχνης . Όμως τα αγάλματα, όπως έγραφε ο Ξενόπουλος, δεν ζητούν ούτε δόξα ούτε καν πλούτο. Το μόνο που θέλουν είναι μία δόση ενδιαφέροντος από μία υποτιθέμενη πολιτισμένη κοινωνία.
Όπως βλέπουμε τα πράγματα δεν έχουν αλλάξει ιδιαίτερα. Και αυτά του τα λόγια στον 21ο αιώνα βαθαίνουν ακόμα αυτή τη πληγή της κοινωνίας.
Λίγα λόγια για το Άγαλμα
Το άγαλμα δεν έχει σαφή ημερομηνία τοποθέτησης αλλά πηγές λένε πως βρίσκεται εκεί από τα τέλη του 19ου αιώνα με αρχές 20ου.
Το συγκεκριμένο έργο δημιουργήθηκε για να συμβολίσει κάτι. Πιο συγκεκριμένα, για να δείξει την πρόοδο, την ελπίδα και την πνευματική ανάσταση, σε συνδυασμό με τα ιδανικά του νεοσύστατου ελληνικού κράτους στα τέλη του 19ου αιώνα. Έτσι εγκλιματίζεται με το όραμα των ευεργετών του Ζαππείου.
Ακόμη, ο Άγγελος απεικονίζει ένα ανώτατο πνευματικό ον, που συμβολίζει τον μεσολαβητή του υπερβατικού και του κόσμου των ανθρώπων. Έτσι ο σκοπός του αγάλματος σε ένα τέτοιο σημείο όπως ο κήπος του Ζαππείου λειτουργεί όχι μόνο ως διακοσμητικό αλλά και ως καλλιτεχνική υπενθύμιση της πνευματικότητας και της αρμονίας μέσα στους ρυθμούς της πόλης.
Άλλα σημαντικά έργα του καλλιτέχνη είναι ο Έρωτας τοξοθραύστης , – ίσως το πιο διάσημο έργο του- το Παιδί με τον Καρκίνο, η προτομή της Βασίλισσας Όλγας, ο Ανδρέας Συγγρός, ο Κωνσταντίνος Ζάππας, ο Γεώργιος Αβέρωφ, ο ανδριάντας του Αδαμάντιου Κοραή, η Προτομή του Ιωάννη Κουτλιμπανά, Λάρισα και Ανδριάντας του Διονυσίου Σολωμού.
Ο Αγγελος δεν είναι το πιο διάσημο έργο, ούτε το πιο μεγάλο του Βρούτου, αλλά ίσως να είναι το πιο ελπιδοφόρο. Ένα μικρο διαμάντι ανάμεσα σε δεκάδες άλλα μαρμάρινα διαμάντια του Ζαππείου.
φωτογραφία: Ιφιγένεια Άννα Γερεντέ
Οι άνθρωποι του Ζαππείου
Συναντήσαμε την Κυρία Δέσποινα ένα πρωινό του Ιανουαρίου στον κήπο του Ζαππείου και μας είπε πως ο Άγγελος μπήκε στη λίστα με τα αγαπημένα της αγάλματα.Μία παρόμοια απάντηση είχε και η 23χρονη Ανθή που καθόταν στο παγκάκι απέναντι από το γλυπτό.Οι δύο τους απάντησαν πως αυτή η γαλήνη του, προκαλεί θετικά και αρνητικά συναισθήματα, όπως, ελπίδα ότι όλα θα πάνε καλά και μελαγχολία καθώς μπορεί να ήρθε να ”πάρει”κάποιον μακριά.
Θεωρείς ότι τα αγάλματα στο δημόσιο χώρο είναι ακόμα σημαντικά σήμερα;
Και οι δύο τους είπαν πως ναι είναι σημαντικά τα αγάλματα στο δημόσιο χώρο,γιατί θυμόμαστε και μαθαίνουμε την ιστορία μας .Ακόμη και αν δεν είναι ιστορικής σημασία διακοσμούν όμορφα τα ”άσχημα ”κομμάτια της πόλης.
Μπορεί ένα άγαλμα να προκαλέσει συζήτηση ή αντιδράσεις στην κοινωνία;
Ανθή :βεβαίως μπορεί να προκαλέσει,αναλόγως το πως είναι φτιαγμένο, και αν είναι αντίθετο στα πιστεύω της κουλτούρας της κάθε χώρας.
Κυρια Δεσποινα:φυσικά και μπορεί ,άλλωστε βλέπουμε συχνά να καταστρέφονται τα αγάλματα από ανθρώπους που έχουν αντίθετα πιστεύω
Θα μπορούσε ο δημόσιος χώρος να λειτουργήσει χωρίς αγάλματα;
Η κυρία Δέσποινα απάντησε πως είμαστε ένας λαός ο οποίος έχει συνηθίσει να βλέπει αγάλματα σε όλες τις πόλεις (της Ελλάδας),οπότε αν δεν υπάρχουν θα μας φαίνεται ”άσχημο”.,καθώς συνήθως προσδιορίζουν ,μάχες,ιστορικά πρόσωπα ,οπότε δεν θα μπορούσε.Και ο Κωνσταντίνος απάντησε πως τα αγάλματα δίνουν έναν διαφορετικό αέρα στην κάθε πόλη και δεν θα μπορούσε να συνηθίσει ένα μέρος χωρίς αυτα.
Παρατηρείτε τα αγάλματα στο δρόμο;
Πάντα στέκομαι και τα κοιτάω,διαβάζω τις επιγραφές ώστε να μάθω από ποιον είναι ,πότε φτιάχτηκε και τι συμβολίζει.είπε η κυρία Δέσποινα .αν μου αρέσει κάποιο άγαλμα θα σταθώ και θα το διαβάσω το ποιος είναι και θα το ψάξει και αργότερα στο διαδίκτυο.
Μοτο:
«περικαλλές άγαλμα εξεποίησ’ ουκ αδαης» (Περικαλλές είναι το άγαλμα,γιατί το έφτιαξε κάποιος που δεν είναι άσχετος.είχε σοφία)*
*Από κείμενο του Χρήστου Καρούζου (βιβλιο Αριστουργήματα Αρχαίας Ελληνικής Γλυπτικής,εκδόσεις Μέλισσα)
