Ιλίου Μέλαθρον γνωστό ως Μέγαρο Σλήμαν
Το Ιλίου Μέλαθρον, επίσης γνωστό ως Μέγαρο Σλήμαν, είναι νεοκλασικό κτίριο στο κέντρο της Αθήνας, στην οδό Πανεπιστημίου. Δημιουργία του Ερνέστου Τσίλλερ, ο οποίος το σχεδίασε το 1878 ως κατοικία του Ερρίκου Σλήμαν, του ερευνητή που ανακάλυψε το θησαυρό της αρχαίας Τροίας.
Το Ιλίου Μέλαθρον αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα νεοκλασικά κτίρια της Αθήνας και συνδέεται άμεσα με την ιστορία της αρχαιολογίας στην Ελλάδα. Πρόκειται για την κατοικία του Γερμανού αρχαιολόγου Ερρίκου Σλήμαν (Heinrich Schliemann), γνωστού για τις ανασκαφές του στην Τροία και στις Μυκήνες. Το κτίριο ανεγέρθηκε κατά το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα και σήμερα στεγάζει το Νομισματικό Μουσείο Αθηνών.
Η ονομασία «Ιλίου Μέλαθρον» προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «Ίλιον», που αναφέρεται στην Τροία, και τη λέξη «μέλαθρον», η οποία σημαίνει «ανάκτορο» ή «μέγαρο». Ο Σλήμαν επέλεξε το όνομα αυτό ως συμβολική αναφορά στο έργο και στις ανακαλύψεις του, καθώς θεωρούσε ότι η επιστημονική του δράση συνέβαλε στην επιβεβαίωση της ιστορικής υπόστασης των ομηρικών επών.
Κύρια είσοδος πρώτου ορόφου απο διπλή μαρμάρινη σκάλα
Το κτίριο σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Ερνστ Τσίλλερ (Ernst Ziller), ο οποίος υπήρξε κεντρική μορφή του νεοκλασικισμού στην Ελλάδα. Ο Τσίλλερ ανέλαβε πλήθος σημαντικών έργων στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας της πρωτεύουσας κατά τον 19ο αιώνα. Το Ιλίου Μέλαθρον αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα του ώριμου νεοκλασικού ύφους, με συμμετρική διάταξη, έντονη μνημειακή παρουσία και μορφολογικά στοιχεία εμπνευσμένα από την αρχαία ελληνική και ρωμαϊκή αρχιτεκτονική.
Πομπηιανές τοιχογραφίες
Η εξωτερική όψη του κτιρίου χαρακτηρίζεται από αυστηρή γεωμετρία, αναλογίες κλασικής αισθητικής και διακοσμητικά στοιχεία που παραπέμπουν στη νεοκλασική παράδοση. Στην πρόσοψη διακρίνονται αρχιτεκτονικά μοτίβα όπως κίονες, αετώματα και διακοσμητικές ζώνες, ενώ η συνολική σύνθεση αποπνέει την επιθυμία ανάδειξης κύρους και κοινωνικής θέσης. Το κτίριο είχε σχεδιαστεί ώστε να ανταποκρίνεται όχι μόνο στις ανάγκες μιας κατοικίας υψηλού επιπέδου, αλλά και στη λειτουργία ενός χώρου υποδοχής και προβολής του ιδιοκτήτη του.
Μωσαϊκο επιμελημένο απο Ιταλούς τεχνίτες
Το εσωτερικό του Ιλίου Μελάθρου περιλαμβάνει διακόσμηση που συνδέεται με την αρχαιότητα και την αρχαιολογική δραστηριότητα του Σλήμαν. Στους χώρους του κτιρίου υπήρχαν τοιχογραφίες και διακοσμητικά θέματα εμπνευσμένα από τις ανασκαφές στην Τροία και στις Μυκήνες, καθώς και αναφορές σε αρχαία ελληνικά μοτίβα. Η αισθητική επιλογή του Σλήμαν αποσκοπούσε στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος που θα αντανακλούσε την επιστημονική και πολιτιστική του ταυτότητα. Η κατοικία του, επομένως, λειτουργούσε και ως χώρος προβολής της προσωπικής του πορείας και του αρχαιολογικού του έργου.
Περίτεχνα κυκλιδώματα και επιλογές διακόσμησης απο τον ίδιο τον Σλήμαν
Η κατασκευή του Ιλίου Μελάθρου εντάσσεται στο ιστορικό πλαίσιο της Αθήνας του 19ου αιώνα, όταν η πόλη αναδιαμορφωνόταν ως πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους και αποκτούσε νέα αστική ταυτότητα. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίστηκε από εκτεταμένη οικοδομική δραστηριότητα και την ανέγερση σημαντικών δημόσιων και ιδιωτικών κτιρίων σε νεοκλασικό ύφος. Η παρουσία εύπορων Ευρωπαίων ή φιλελλήνων στην Αθήνα συνέβαλε επίσης στη δημιουργία κτιρίων που στόχευαν στη σύνδεση του νεότερου ελληνικού κράτους με την αρχαία κληρονομιά του.
Ο Ερρίκος Σλήμαν έζησε στην Αθήνα για μεγάλα χρονικά διαστήματα και ανέπτυξε στενές σχέσεις με την ελληνική κοινωνία. Παρά την καταγωγή του, επέδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ελληνική ιστορία και τον πολιτισμό, ενώ είχε επιλέξει να δραστηριοποιείται επιστημονικά σε ελληνικό έδαφος. Οι ανασκαφές του στις Μυκήνες, καθώς και τα ευρήματα που συνδέθηκαν με τη λεγόμενη «Μάσκα του Αγαμέμνονα», τον κατέστησαν διεθνώς γνωστό, αν και το έργο του έχει αποτελέσει αντικείμενο κριτικής για τις μεθόδους που ακολούθησε.
Μετά τον θάνατο του Σλήμαν, το κτίριο πέρασε σε διαφορετικές χρήσεις. Στη σύγχρονη εποχή στεγάζει το Νομισματικό Μουσείο Αθηνών, το οποίο αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μουσειακούς φορείς της χώρας στον τομέα της νομισματικής ιστορίας. Οι συλλογές του μουσείου περιλαμβάνουν νομίσματα από την αρχαιότητα έως και τους νεότερους χρόνους, καλύπτοντας περιόδους της ελληνικής, ρωμαϊκής, βυζαντινής και μεταβυζαντινής ιστορίας, καθώς και ευρωπαϊκές νομισματικές εκδόσεις.
Το Ιλίου Μέλαθρον, ως κτίριο, έχει ιδιαίτερη σημασία τόσο αρχιτεκτονικά όσο και ιστορικά. Αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της αθηναϊκής νεοκλασικής αρχιτεκτονικής και ταυτόχρονα συνδέεται με την παρουσία ενός από τους πιο γνωστούς αρχαιολόγους του 19ου αιώνα στην Ελλάδα. Η σημερινή του χρήση ως μουσείο ενισχύει τον πολιτιστικό του ρόλο και διατηρεί τη σύνδεσή του με την ιστορική και επιστημονική έρευνα.
